Zasady wypłaty zaliczki na poczet
dywidendy przez zarząd Spółki

Zgodnie z obowiązującymi przepisami k.s.h. jakakolwiek wypłata zysku bilansowego spółki z o.o. na rzecz wspólników ( bez względu na jego formę: gotówka, świadczenia w naturze, kwota na rachunku bankowym, kwota na utworzonym funduszu czy kapitale Spółki ) może nastąpić jedynie w dwóch formach:

a) wypłaty zysku w formie dywidendy, wynikającego z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonego do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników ( art. 191 k.s.h. ). Kwota przeznaczona do podziału między wspólników nie może przekraczać zysku za ostatni rok obrotowy, powiększonego o niepodzielone zyski z lat ubiegłych oraz o kwoty przeniesione z utworzonych z zysku kapitałów zapasowego i rezerwowych, które mogą być przeznaczone do podziału. Kwotę tę należy pomniejszyć o niepokryte straty, udziały własne oraz o kwoty, które zgodnie z ustawą lub umową spółki powinny być przekazane z zysku za ostatni rok obrotowy na kapitały zapasowy lub rezerwowy ( art. 192 k.s.h. ).

b) umowa spółki może upoważniać zarząd do wypłaty wspólnikom zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy za rok obrotowy, jeżeli spółka posiada środki wystarczające na wypłatę ( art. 194 k.s.h. ).Spółka może wypłacić zaliczkę na poczet przewidywanej dywidendy, tylko jeżeli jej zatwierdzone sprawozdanie finansowe za poprzedni rok obrotowy wykazuje zysk. Zaliczka może stanowić najwyżej połowę zysku osiągniętego od końca poprzedniego roku obrotowego, powiększonego o kapitały rezerwowe utworzone z zysku, którymi w celu wypłaty zaliczek może dysponować zarząd, oraz pomniejszonego o niepokryte straty i udziały własne ( art. 193 k.s.h. ).

W zakreślonym powyżej stanie faktycznym i prawnym należy stwierdzić, że nie został spełniony jeden z podstawowych warunków do wypłaty zaliczki na poczet dywidendy za 2011 r., a mianowicie wbrew art. 193 k.s.h. . Zgodnie bowiem z treścią uchwały nr 10 zgromadzenia wspólników z dnia 29.06.2011 r., sprawozdanie finansowe za rok obrotowy 2010 wykazało stratę bilansową w wysokości 93.571,00 zł.

Mając powyższe na uwadze należy stanąć na stanowisku, iż wypracowany przez Spółkę zysk tymczasowy powiększony o kapitały rezerwowe zgromadzone na rachunku bankowym Spółki, nie może zostać wypłacony wspólnikom w formie zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy za 2011 r.

Wypłata może nastąpić w formie dywidendy, wypłaconej dopiero w 2012 r., po zatwierdzeniu przez zgromadzenie wspólników sprawozdania finansowego Spółki wykazującego zysk za 2011 r. i podjęciu uchwały o podziale tego zysku.

Zgodnie z przywołaną powyżej regulacją ( art. 192 k.s.h. ), postępowanie przy podziale zysku w formie dywidendy powinno obejmować następujące czynności:

  1. najpierw ustalona powinna zostać kwota zysku za ostatni rok obrotowy,

  2. następnie kwota ta podlega powiększeniu o niepodzielne zyski z lat ubiegłych ( które w przypadku Spółki nie występują ) oraz kwoty przeniesione z utworzonych z zysku kapitałów zapasowego i rezerwowego, które mogą być przeznaczone do podziału,

  3. uzyskana kwota podlega następnie pomniejszeniu o:

    1. niepokryte straty,

    2. udziały własne,

    3. kwoty, które zgodnie z ustawą lub umową spółki powinny być przekazane z zysku na ostatni rok obrotowy na kapitały zapasowe lub rezerwowe.

Kwoty, o które można powiększyć dywidendę, mogą pochodzić zarówno z kapitału zapasowego, jak i  z kapitałów rezerwowych, jednak po spełnieniu podstawowego warunku:kwoty te muszą pochodzić z zysku. Ograniczenie wypłaty z kapitału rezerwowego obowiązuje w przypadku, gdy kapitał rezerwowy został utworzony na konkretny cel (np. na inwestycje). Nie można wykorzystać w takim wypadku kwot zaksięgowanych na tym kapitale na wypłatę dywidendy,dopóki jego przeznaczenie nie zostanie zmienione uchwałą wspólników. Nie ulega podziałowi również tzw. agio i kapitał zakładowy Spółki.

Uprawnionymi do dywidendy będą wspólnicy, którym udziały przysługują w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku. Uchwała zgromadzenia wspólników może określać tzw. dzień dywidendy jako inny dzień niż dzień podjęcia uchwały o podziale zysku przez zwyczajne zgromadzenie wspólników. Dzień dywidendy może być wskazany najpóźniej dwa miesiące po podjęciu uchwały o podziale zysku. Dzień dywidendy może być przesunięty tylko naprzód, a nie wstecz.

Po podjęciu uchwały o podziale zysku, czy też po nadejściu dnia dywidendy, wspólnik ma roszczenie o wypłatę dywidendy.Zgodnie z tym przepisem dywidendę wypłaca się w dniu określonym w uchwale wspólników. Jeżeli uchwała wspólników takiego dnia nie określa, dywidenda jest wypłacana w dniu określonym przez zarząd.O tym, kiedy wypłacić dywidendę, decyduje zarząd i ponosi odpowiedzialność za błędnie podjętą decyzję.

Możliwość wypłaty zaliczki na poczet dywidendy za 2012 r.

Przy założeniu, że rok 2011 Spółka zakończy zyskiem, w 2012 r. możliwa będzie również wypłata zaliczki na poczet dywidendy za 2012 r., ale dopiero po zatwierdzeniu przez zgromadzenie wspólników sprawozdania finansowego za 2011 r. i pod warunkiem, że Spółka będzie posiadać wystarczające środki na wypłatę.

Dopóki sprawozdanie za 2011 r. nie zostanie zatwierdzone przez zgromadzenie wspólników, nie wolno będzie wypłacać zaliczek na poczet dywidendy za 2012 r. Zarząd będzie mógł podjęć czynności związane z wypłatą zaliczki najwcześniej w dniu zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe, dlatego Spółka powinna jak najszybciej doprowadzić do odbycia takiego zwyczajnego zgromadzenia wspólników w 2012 r. Teoretycznie, na tym zgromadzeniu można uchwalić zarówno wypłatę dywidendy za poprzedni rok obrotowy ( 2011 r. ), jak i zaliczkę na poczet zysku przewidywanego za trwający rok obrotowy (2012 r. ).

Kompetencja Zarządu do wypłaty zaliczki ma charakter wyłączny, prawa do wypłaty zaliczki nie można przyznać, w miejsce zarządu innemu organowi (np. radzie nadzorczej lub zgromadzeniu wspólników). W przypadku, gdyby przewidziana do wypłaty zaliczka przekraczałaby 100.000,00 zł, umowa spółki w § 19 ust. 5 przewiduje koniczność uzyskania zgody rady nadzorczej w formie uchwały.

Zagadnienia podatkowe

Omawiane zagadnienie rodzi także konkretne skutki dla wspólników na płaszczyźnie prawa podatkowego. Co do zasady stosuje się do niego odpowiednio przepisy dotyczące wypłaty dywidendy.  

Źródłami przychodów dla wspólników jako osób fizycznych są między innymi, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 updof, kapitały pieniężne i prawa majątkowe. Za przychody z kapitałów pieniężnych należy natomiast uważać dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, których podstawą uzyskania są udziały w Spółce.

A zatem faktycznie otrzymanie przez wspólników zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy należy traktować jako uzyskanie dochodu (przychodu) z udziału w zyskach osób prawnych. Dochody te opodatkowane są zryczałtowanym podatkiem w wysokości 19%. Podatek ten przy wypłacie pobiera spółka (jako płatnik) i w terminie do dnia 20. następnego miesiąca po miesiącu, w którym nastąpiła wypłata zaliczki na dywidendę przekazuje na rachunek urzędu skarbowego właściwego ze względu na swoją siedzibę. ( przy założeniu że stan prawny nie ulegnie zmianie na dzień wypłaty zaliczki na poczet dywidendy za 2012 r. ).